Anno 2020 is het in de jeugdzorg of ggz gewoon geworden dat hoe meer kwetsbaar je bent, hoe groter de kans is op verwaarlozing. Geen enkele leeftijdsgroep ontsnapt hieraan. Je wordt pas opgemerkt als je zo ver bent afgedreven van ‘normaal gedrag’ dat je wel moet opvallen, betoogt Armand Höppener.

Buiten de boot vallen

Vaak wordt het afwijkend gedrag benoemd en niet wat deze persoon eigenlijk nodig heeft. Deze mensen passen niet in een hokje en instellingen wijzen ze daarom af. Vaak verzuimen ze school of hebben geen werk, raken in schulden, belanden op straat, dakloos of verkommerd, veroorzaken al dan niet overlast of vertonen crimineel gedrag. Niet verwonderlijk is dat zij zijn oververtegenwoordigd in de gevangenis en de daklozenzorg. Dit alles tot wanhoop van familie en vrienden. Intussen is de persoonlijke ellende overweldigend en zijn de maatschappelijke kosten torenhoog.

Uitgestoten van de samenleving

Het past binnen de tijdsgeest waarin respect vóór en bescherming ván de menselijke waardigheid minder belangrijk zijn geworden. Niet de persoonlijke omstandigheden, maar een uniforme toepassing van regels zijn de maat. En dus kijken we te weinig naar de mensen achter de problemen. De kwetsbare medemens wordt buiten gesloten. Er is geen beleid bij het vinden of creëren van banen, ook als die niet kostendekkend zijn. We kiezen liever voor uitkeringen. Er is geen inzet om koste wat kost te voorkomen dat mensen zonder huisvesting geraken. Het welzijn van de mensen die worden uitgestoten telt in onze samenleving niet meer mee. Te lang geloofden we dat het neoliberale principe van de markt en eigen verantwoordelijkheid de problemen in onze samenleving zouden oplossen. Dat doen ze dus in vele gevallen niet.

Pak verantwoordelijkheid

We kunnen onze verantwoordelijkheid niet opnieuw afschuiven en onze kop in het zand steken. De discussie over dakloosheid en mensen met verward gedrag bevindt zich al vanaf 2012 op een glijdende schaal. Er zijn de cijfers over ontbrekende zorg voor kinderen die niet naar school gaan. Er is onvoldoende aanbod van zorg aan jongeren, volwassenen en ouderen met de meest complexe problematiek. De alsmaar stijgende cijfers over dakloosheid en verward gedrag worden ontkracht. Verwarde mensen zijn niet langer psychiatrische patiënten, gemeenten verzakelijken de problematiek door te spreken over ‘economische daklozen’. Op die manier is niemand meer verantwoordelijk. Of toch, de dakloze zelf, die verder moet met louter de eigen, alles overheersende gedachte om te overleven.

De oplossing is een verandering in denken: niet langer de regels moeten leidend zijn, maar een menswaardige zorg zonder drempels. De verantwoordelijkheid ligt daarbij in de hechte samenwerking tussen openbaar bestuur, professionele hulpverlening en openbare orde, zowel op landelijk als lokaal niveau. Het gaat in de zorg voor daklozen en verwarde mensen altijd om kwetsbaren die we niet kunnen laten verkommeren en waarvoor regels opzij geschoven dienen te worden.

Armand Höppener, voormalig psychiater.

12 Gedeeld

Laat een reactie achter