Opstaan in de gezellige drukte van drie kinderen en mijn vrouw. Dan in rap ontbijten, fietsen langs de school van mijn kinderen en zelf naar het werk. Als docent geschiedenis in Enschede betekent dat flink lesgeven en de zaken daaromheen regelen. Thuisgekomen samen het avondeten bereiden, de kinderen voorlezen en in bed leggen.

Jarenlang maakte ik in deze dagstructuur in mijn onderbewuste de schakeling tussen mijn ‘privé-persoon,’ de versie van mijzelf thuis, én mijn ‘zakelijke persoon,’ de versie van mijzelf op het werk. Twee werelden die vaak strikt gescheiden bleven. Wellicht het meest herkenbaar in het angstvallig weglopen van de drukte thuis wanneer een collega opbelt.

Het was mijn wereld totdat zondag 15 maart 2020 de aankondiging kwam dat alle scholen voor zeker drie weken op slot zouden gaan. Het onderwijs moet nu vanuit huis gebeuren. Het coronavirus zorgt op die manier voor een nieuwe werkelijkheid. Ook voor mij als geschiedenisdocent.

Privé en zakelijk raken verstrikt

Een mooie ontwikkeling vind ik die waarin ik niet langer mijn privé-persoon en mijn zakelijke variant kan – en wil – scheiden. Thuis werken betekent dat ik in mijn huis aan het werk ben en daar horen mijn spelende en soms huilende kinderen nou eenmaal bij. Wanneer ik iedere keer weg zou lopen als een van mijn kinderen een geluid produceert, dan kan ik geen vader voor hen zijn. Wanneer ik op zolder ga zitten kan mijn vrouw niet werken. Dus werk ik waar dat kan gewoon beneden. Ik vind dat een mooie ontwikkeling. Ach, het werk loopt wat vertraging op hier en daar. Soms moet ik in de avonduren door. Maar, wat mij betreft weegt het niet op tegen het feit dat mijn collega’s nu weten dat ik echt vader ben. Waar ik mij vaak wat schaamde voor het achtergrondgeluid, daar trek ik mij er nu niet zoveel meer van aan. Anderen leren mij op deze manier wat meer persoonlijk kennen. Bijvoorbeeld wanneer een conference call onderbroken wordt door een brandweerauto met sirenegeluid die onverwachts in het beeld verschijnt.

Online lesgeven heeft zijn beperkingen

Het wordt zo meer persoonlijk, maar er verdwijnt tegelijkertijd veel van het persoonlijke contact. De situatie is nu niet anders, maar het online lesgeven heeft zeker ook zijn beperkingen. Het aanbod van de lesstof leidt er niet zozeer onder. Maar de manier waarop wel. Zo geeft een docent in de huidige situatie niet langer les aan personen in een klaslokaal. Het zijn individuen achter een laptop geworden. In het beste geval gaat dat met een beeldverbinding. Waar het aandacht geven aan een klas van 33 leerlingen al een kunst is, wordt dat online een onmogelijkheid. Ik vind daarmee het meest essentiële onderdeel van mijn vak weggevallen. Het werkelijke contact van mens tot mens is er niet langer. Dan merk je dat wij toch als sociale wezens geschapen zijn. Gemaakt om elkaar in een gemeenschap te versterken.

In de onderwijspraktijk betekent dit dat ik niet langer merk of de uitleg bij mijn leerlingen binnen komt. Online een grap maken is ook een vak apart met de bijzondere sfeer die er heerst als je achter de laptop kruipt. Het is een stuk killer en onmenselijker les geven zo. Een leerling die het even niet ziet zitten of met een probleem rondloopt kan je nu niet laagdrempelig aanschieten of even opmerken. Gewoon wat aandacht geven zodat hij of zij zich gezien voelt. Laat staan dat ik die jongen die de afgelopen tijd depressief was en nu juist weer op school verschenen was om een nieuwe start te maken de persoonlijke aandacht kan geven die hij verdient.

Onderwijs is niet alleen kennisoverdracht. Het is vooral ook het luisteren naar leerlingen en hen verder op weg helpen. Kijken naar lichaamstaal en elkaar als personen ontmoeten. Juist die ontmoeting met leerlingen vind ik het allermooist aan mijn vak. Het werkelijke contact is nu verworden tot een digitaal contact. Waarover ik niet bepaald van de daken schreeuw.

Het coronavirus verandert het onderwijs en de personen die er iedere dag werken. Laten we hopen dat nog voor de zomervakantie de klaslokalen zich weer openen!

Peter de Vries
Docent geschiedenis, Enschede

1 Gedeeld

Laat een reactie achter