Tijd om te verdwalen

We leven in een keurig aangeharkt landje. Daardoor leren we elkaar niet meer om buiten de lijntjes te kleuren. Het is tijd om weer middenin de chaos te gaan staan en vruchtbaar te verdwalen.

Bomen steken als houten skeletten uit de Nijmeegse grond. De wind heeft de afgelopen weken de bladeren met zich meegenomen. Ik mag mezelf gelukkig prijzen: ik woon in een prachtig bosrijke omgeving en iedere herfst is een waar spektakel. Het kleuren van de bladeren is een visueel feestje waar ik me ieder jaar weer op verheug. De keerzijde doet zijn intrede als de blaadjes de grond raken. Binnen no time wordt de doorgaans zo serene stilte doorbroken door een orkest van bladblazers.

Driftig gaan mijn buurtbewoners aan de slag en leveren een hopeloze strijd. Want telkens als het klusje geklaard lijkt te zijn, dwarrelen de eerste blaadjes alweer naar beneden. Voor mij blijft het een curieus fenomeen dat bladblazen. Het is als een gevecht van de moderne mens tegen het laatste restje natuur dat ongewenst de seizoenen oplegt aan onze immer netjes aangeharkte tuintjes. Zo wordt er iedere herfst weer gestreden tegen de zich oprukkende chaos.

De drang naar schone tuintjes vormen een intrigerend verschijnsel. Maar het kan altijd gekker. Tijdens een wandelingetje door het bos om de hoek, trof ik twee koene strijders van het landschapsbeheer aan. Beiden waren bewapend met een grote bladblazer, driftig blaadjes aan het wegblazen in het bos. Begrijp me niet verkeerd: het landschapsbeheer doet veel belangrijk en goed werk, maar blaadjes wegblazen in een bos? Als we daaraan beginnen, zijn we dan niet een beetje doorgeschoten?

Toen ik een dagje later het werk van de mannen kwam bekijken, trof ik keurig schone bospaadjes aan. Iedere oneffenheid was zichtbaar, zodat uitglijden of struikelen over een verborgen boomwortel niet meer tot de mogelijkheden behoorde. Eerlijk gezegd gaf het me een wat ongemakkelijk gevoel. Als zelfs de paden in het bos al zo duidelijk worden aangegeven, waar kunnen we dan nog verdwalen? Waar kunnen we nog nieuwe dingen ontdekken, omdat we per ongeluk een verkeerde afslag hebben genomen?

De schoon geblazen paadjes verwijzen naar een dieperliggend probleem dat – voor wie goed kijkt – op heel veel plekken in onze samenleving aanwezig is. Op allerlei manieren conditioneren wij elkaar om toch maar vooral op de bekende en aangegeven paden te blijven. Regels, wetten, protocollen: als we maar aan de goede kant van de streep opereren, zitten we altijd goed. We voeden zo, dag in dag uit, een samenleving gebaseerd op controle die risicomijdend is. Wat we echter niet zien is dat we daarmee ook verleren om creatief buiten de lijntjes te kleuren.

Dit verlies aan creativiteit klinkt misschien onbeduidend. Dat is het niet. In een wereld die steeds complexer en gelaagder wordt, is het van essentieel belang. Ordening en controle zijn belangrijk: ze vormen een ondergrond van waaruit we samenleven kunnen organiseren. Maar anders dan dat wij elkaar vaak willen doen laten geloven, zijn ze niet zaligmakend. Chaos en wanorde, zijn de orde immers altijd voor: iedere nieuwe wet of regel reageert op een niet eerder voorzien probleem. Lenigheid, inventiviteit en creativiteit houden daarentegen de chaos niet buiten, maar helpen je om er vruchtbaar middenin te gaan staan. Wat als we naast al die wetten en regeltjes, daar eens wat meer oog voor zouden hebben? Het maakt denk ik een stuk minder onzeker en angstig. En dat kan Nederland best gebruiken. Zoals Loesje al zei: ‘Ga je mee verdwalen? Ik weet de weg.’

Door: Thijs Caspers

Laat een reactie achter