Naar aanleiding van de corona-crisis hebben veel economen gepleit voor corona-bonds of leningen via het Europese Stabiliteitsmechanisme (ESM). Waarom stellen we dit voor? Omdat er grote noodzaak is bij een gezamenlijke aanpak. Christine Lagarde, voorzitter van de Europese Centrale Bank, bepleitte dat gisteren nogmaals. ‘Op dit moment moeten we solidair met elkaar zijn, dat is ook van eigen belang.’

Een olietanker

De situatie van de Europese Unie en haar euro is te vergelijken met een olietanker die olie vervoert van verschillende kwaliteit. De olie zit in verschillende compartimenten opgeborgen. Elk compartiment heeft zijn eigen beheerder, die wel olie kan overpompen maar die niet het compartiment kan vergroten of verkleinen. Het groter of kleiner maken van het compartiment kan alleen door de eigenaren van de tanker in onderling overleg. De olie is de nationale geldhoeveelheid, de beheerders zijn de centrale banken, en de eigenaren zijn de nationale regeringen.

In deze vergelijking is het Europese Monetaire Stelsel een systeem waarbij de olie in de vaste compartimenten zit en er geen sluizen tussen de compartimenten zijn.  Kwam er te veel druk op een bepaald compartiment, dan pompten de beheerders de olie van het ene naar het andere compartiment (valutamarktinterventies door de centrale banken). Werd de druk te hoog dan konden de eigenaren beslissen het ene compartiment wat groter te maken dan het andere (herschikking van wisselkoersen).

Behoeden voor kapseizen

Door de invoering van de euro hebben we in de olietanker alle schotten weggehaald, immers de olie zou overal van dezelfde kwaliteit moeten zijn. We hebben wel afgesproken dat elke beheerder de olie in zijn oude compartiment blijft beheren. Nu stroomt van tijd tot tijd veel olie naar één kant omdat men de beheerder of eigenaar van dat deel meer vertrouwt. Dit is niet tegen te gaan want er zijn geen schotten meer. Het schip gaat scheef hangen. De eigenaren doen niets en dus denken de beheerders; dan moeten wij maar het schip voor kapseizen behoeden. Wat zij doen is dat ze olie van buiten in het ruim pompen. Soms wat meer in het deel dat leegloopt maar meestal in het hele ruim om het eerlijk te verdelen. Dit voorkomt wel dat het schip nog meer overhelt, maar heeft als prijs dat het dieper komt te liggen. De beheerders vrezen dat als ze hier langer mee doorgaan het schip zo diep komt te liggen dat het alsnog wegzinkt. Zij en wij vragen nu de eigenaren om in het midden van het ruim een deel te maken dat van alle eigenaren gezamenlijk is. Dat geeft stabiliteit en biedt de beheerders de mogelijkheid om bij het overhellen naar een kant olie van of naar het algemene deel te pompen. Hierdoor kunnen ze het schip voor kapseizen behoeden zonder dat het dieper komt te liggen.

Kortom, de euro-bonds of corona-bonds zijn naar mijn mening juist de mogelijkheid om de euro te stabiliseren. Een kans om niet op een situatie af te stevenen met enorme schulden of hoge inflatie. Solidariteit is daarbij noodzakelijker dan ooit tevoren. Het zou daarbij natuurlijk ook helpen als de eigenaren wat minder ruzie maken waardoor het schip minder schommelt, maar dat durf ik al bijna niet meer te vragen.

Eelke de Jong
Hoogleraar Internationale Economie, Radboud Universiteit, Nijmegen.

0 Gedeeld

Laat een reactie achter