De coronacrisis heeft blootgelegd hoe levenslust gedempt wordt. Daarom is Brecht Molenaar kritisch op het wetsontwerp van D66.  

Het wetsontwerp voltooid leven regelt dat iemand hulp bij zelfdoding kan krijgen zonder dat iemand (uitzichtloos en ondraaglijk) lijdt. D66 diende dit wetsontwerp op 17 juli in bij de Raad van State. Ook andere partijen lieten zich de laatste jaren positief uit over dit voorstel. Toch heeft Els van Wijngaarden, onderzoeker aan de Universiteit voor Humanistiek, in 2016 al laten zien dat ‘voltooid leven’ een eufemisme is. Het gaat bij mensen met zo’n leven niet om mooie levensverhalen die ‘af’ zijn. Hun doodswens is ambivalent en hun levens worden getekend door een mengsel van eenzaamheid, het gevoel er niet meer toe te doen, zich steeds minder kunnen uiten op de vertrouwde manier, levensmoeheid en afkeer van afhankelijkheid.

In januari van dit jaar lieten de resultaten van een groot vervolgonderzoek opnieuw zien dat de doodswens van de groep mensen (vanaf 55 jaar) met een ‘voltooid leven’ ambivalent is. Ook dat die wens onafhankelijk van leeftijd is. Eenzaamheid, piekeren en de angst anderen tot last te zijn blijken versterkend. De helft van de groep komt uit een lagere sociale klasse en kampt met financiële zorgen.

Vlak daarna kregen we de coronacrisis en een intelligente lockdown. Ik vroeg me af hoe dit moest zijn voor ouderen en wat dat zou doen met de wetswens van D66.

Ongetwijfeld was de crisis van invloed op eenzaamheid. Ik dacht aan ouderen in de wijk die de deur niet meer uit kwamen en geen bezoek durfden te ontvangen. Door mijn werk in een verpleeghuis zag ik ook van dichtbij hoe groot de impact in die sector was. Er gold een bezoekverbod. Op cohort-afdelingen werden bewoners in isolatie verzorgd. Zorgverleners waren vaak minder herkenbaar vanwege mondkapjes en (spat)brillen. Ze moesten zo kort mogelijk blijven bij besmette mensen. Pas in een terminaal stadium waren naasten toegestaan.

We weten dat er veel bewoners zijn gestorven. Zeker bij aanvang van de coronatijd waren zij vaak niet getest, dus het waren er meer dan officieel geteld. Dit betekende niet alleen een vroegtijdig verlies voor familieleden. Medebewoners konden eveneens tot naasten zijn geworden en lijden onder het verlies. Maar ook niet-besmette bewoners werden geïsoleerd. Dat betekende een eenzame rouwverwerking bij het verlies van een dierbare medebewoner. Was dat hun partner, ook dat gebeurde, dan moest de nabestaande na de uitvaart twee weken in quarantaine.

Hashtag #dorhout trending topic

Ook dacht ik aan het gevoel er niet meer toe te doen. Het was bijzonder dat zelfs de economie werd platgelegd ter wille van het beschermen van kwetsbare ouderen. Maar hoe bescherm je iemand? Ik vond de leuze ook moeilijk te rijmen met het aanvankelijk achter in de rij staan van de zorg in de wijk en verpleeghuizen bij de verdeling van beschermingsmiddelen en testen. Ronduit beschamend vond ik het dat bescherming zelfs openlijk werd aangevochten. De hashtag #dorhout werd trending topic. En hoe moest het zijn om als kwetsbare oudere over coronamaatregelen te moeten lezen dat jongeren ‘er helemaal klaar mee waren’? Probeer dan maar eens om je niet tot last te voelen, bijvoorbeeld van iemand die boodschappen voor je doet.

En ik dacht ook aan mensen die zich minder goed kunnen uiten. Het vraagt bijvoorbeeld tijd, geduld en vertrouwdheid om jou te begrijpen bij afatische klachten. Hoe moest het zijn wanneer je dan te maken krijgt met een zelfgekozen quarantaine of bezoekverbod?

Wat doet dat met je levenslust?

Tot slot de kwestie van klasse. Zo maakt het al uit hoe je woont: heb je een weldadige tuin, moet je het doen met een balkonnetje of zelfs dat niet? En stel dat al deze moeilijkheden nog eens optellen bij financiële zorgen, wat doet dat dan met je levenslust?

Ik kon me goed voorstellen dat een ambivalente doodswens zou doorslaan richting een permanente. Of dat die wens zou ontstaan. Maar moet ons antwoord als samenleving dan zoiets zijn als: wilt u na twee maanden nog steeds dood, dan helpen wij u daar wel bij?

Het schijnt dat D66 het indienen van het wetsvoorstel even heeft uitgesteld, maar ingediend is die toch. In mijn ogen toont dit hoever de individualisering is doorgedrongen in het politieke landschap. Politiek lijkt steeds minder te gaan om de ordening van het samen leven. Meer om het waarborgen van de vrijheid van op zichzelf staande individuen die vooral moeten kunnen doen wat ze zelf willen.

Auteur, Brecht Molenaar, geestelijk verzorger
Bron: Dagblad Trouw

0 Gedeeld

Laat een reactie achter