Omwille van de gezondheid worden deze dagen vele bakens verzet. Terecht. Mensen hechten aan de gezondheid van zichzelf en hun naasten. De economie komt nu even op de tweede plaats. Het is duidelijk dat wanneer mensen moeten kiezen waar hun hart ligt, ze eerst kiezen voor elkaar en dan pas voor de centen.

In West-Europa wordt de kwaliteit van de gezondheidszorg en het gezondheidsniveau van een bevolking niet alleen bepaald door het aantal artsen en ziekenhuizen, zeker ook door de aard van het sociale leven. Ziekenhuizen zijn – zeker in deze tijd – van levensbelang, maar een goede, vertrouwde en sociaal eerlijke structuur is evenzeer van belang. Paul Verhaeghe, Vlaams psychiater, stelde een aantal jaren geleden: ‘Als er welvaart is in een land valt er heel veel voor te zeggen om dat ook eerlijk te verdelen. Dat geldt voor iedereen, ook de rijken.’ In Why More Equal Societies Almost Always Do Better schrijven de Britse epidemiologen Wilkinson en Pickett dat: ‘Hoe groter de ongelijkheid in een land of zelfs regio, hoe meer mentale stoornissen, tienerzwangerschappen, kindersterfte, criminaliteit, drugs- en medicijngebruik en agressie. En hoe meer ongelijkheid, hoe slechter de lichamelijke gezondheid, hoe lager de onderwijsresultaten, de sociale mobiliteit; hoe minder gevoelens van veiligheid en geluk.’

Mensen met een kwetsbaar inkomen

Wat dat betreft leven we zelfs in Nederland nog in een land waar niet iedereen zich lang staande kan houden zonder een inkomen elke maand. Een paar gaten worden in deze crisis gelukkig met spoed dichtgelopen door de overheid. Nederland heeft meer reguliere vangnetten dan menig ander Europees land. De deeltijd- en gewone WW bieden uitkomst en zijn omgezet in een ‘noodfonds-overbrugging-werkgelegenheid’. Verder maakt de overheid nu tijdelijk een uitstel van belastingen voor bedrijven en individuen mogelijk. En banken worden opgeroepen kredieten te geven met garanties van de overheid. Maar lang niet iedereen valt onder deze regelingen. Mensen met flexibele contracten of 0-uren contracten hadden al een moeilijke positie. Nu wordt zonneklaar hoe kwetsbaar die positie is.

De Stichting van de Arbeid, een organisatie waarin veel klassieke partijen op het gebied van baan en inkomen verenigd zijn als VNO NCW, MKB en de vakbonden hebben elkaar op dit pakket van maatregelen gevonden. Maar hoe gaat het verder met de mensen die niet ineens inkomensverlies hebben, maar altijd al werken én in armoede leven? En hoe gaat het verder met de mensen die in de vitale sectoren nu overuren aan het maken zijn en zelf daardoor gezondheidsrisico’s lopen? De regering zegt de professionals met vitale beroepen bovenmatig te waarderen. Elke keer als dat uitgesproken wordt, rijst toch de vraag of dat ook duidelijke financiële consequenties zou mogen krijgen. En de gepensioneerden zien een korting op de pensioenen op zich af komen door de ingekelderde beurzen. Zij worden opnieuw niet genoemd.

Helikoptergeld, eenvoudig en snel

Juist in deze tijden van saamhorigheid zou het goed zijn als er een eenvoudige en snelle regeling kan komen, waardoor echt iedereen vertrouwen houdt in de samenleving. Het gaat om het gevoel dat iedereen meetelt en belangrijk is. ‘Doen wat nodig is’  gaat niet alleen over geld, maar ook over eerlijke verdeling en het behoud van vertrouwen in de overheid en elkaar. We zijn met meer mensen in Nederland dan alleen mensen met een baan.    

Het zogenaamde helikoptergeld, het uitdelen van geld aan burgers ter stimulans van de economie, is hiervoor onlangs ingezet in Hong Kong, Macau en Singapore. [i] Op 25 maart is het zelfs voor de gehele Verenigde Staten ingesteld tijdens een bijzondere stemming waarbij de Democraten en Republikeinen het voor een keer eens waren met elkaar.[ii] Dit idee van Nobelprijswinnaar Milton Friedman leeft al langer en is goed doordacht. Het zorgt voor rust. Het zorgt voor perspectief, voor koopkracht en voor de mentale flexibiliteit om creatief om te gaan met de nieuw ontstane situatie. Door helikoptergeld krijgen allerlei mensen tijd en improvisatievermogen en dat is nodig om de samenleving goed overeind te houden. Mensen kunnen zich dankzij deze overbruggingstoelage weer richten op waar hun hart naar uitgaat: omzien naar elkaar.  

De paus hielp ons daarbij met zijn uitzonderlijke Urbi et Orbi. Hij liep helemaal alleen over het Sint Pieterplein. Hij werd gade geslagen door gelovigen van over de hele wereld die zich ieder in hun eigen huis door dit gebaar en zijn verhaal gesteund voelen.

Franciscus herinnerde ons eraan dat “deze storm onze kwetsbaarheid bloot legt en ook de valse en onnodige zekerheden waarop we onze plannen, projecten, gewoonten en prioriteiten hebben gebouwd.” “Het laat zien hoe we dingen die ons leven en onze gemeenschappen voeden, ondersteunen en sterk maken verwaarloosd en opgegeven hebben.” 

De wereldcrisis wordt deels gerepareerd door geestelijke steun als deze van paus Franciscus. Maar het behoeft ook een fysieke steun, zijnde praktisch handgeld uit de ‘diepe zakken’ van de regeringen en de banken.

Vertrouwen voor eenieder

Alles is uitzonderlijk. We willen gezondheid voorop houden staan. Maar misschien moeten we ons juist nu realiseren dat een gezonde, eerlijke, vertrouwde samenleving ook van levensbelang is. Een deel banen en inkomen, maar ook aandacht voor het leven en werken vanuit het hart. Mensen kunnen hun energie en inzet en goede moed laten blijven spreken als ze zekerheid en vertrouwen voelen. Dat vertrouwen geeft de overheid nu aan de werkenden, de ondernemers, de bewezen zzp-ers. Gelukkig. Maar dat vertrouwen komt veel meer mensen toe. De overheid doet zichzelf een groot plezier door hierin ook een rol en verantwoordelijkheid te nemen. Met een eenvoudige toelage en echt voor iedereen. Dat zal ons helpen op allerlei terreinen. Of, zoals Paus Franciscus opmerkte bij de vorige economische crisis in 2008. Er zijn wel miljarden om in een weekend de Europese banken te redden, maar de dakloze eet op straat nog altijd genadebrood. Hij zei dat we niet alleen de nood moeten lenigen van het huidige moment. We moeten ook proberen de maatschappij weer duurzaam verbinding te geven.


[i] Zie dit artikel uit de Financial Times: https://ftalphaville.ft.com/2020/02/26/1582705518000/Helicopter-money-is-here/

[ii] https://www.theguardian.com/world/2020/mar/25/senate-passes-coronavirus-stimulus-package?fbclid=IwAR2EYGQoPL-E-GsYwDL0wptjL4Mhq-mNOx2NrU5-lXrUT_6gnC7BhbSQaOw

4 Gedeeld

Laat een reactie achter