De gebeurtenissen van de voorbije maanden doen een ethisch appél, niet alleen op zorgverleners, maar op ieder van ons! In de meest acute fase van de Corona-crisis was de focus gericht op het beteugelen van de verspreiding van het virus en het monitoren van de IC-capaciteit. Maar ook toen al drong ethische reflectie zich op. In veel ziekenhuizen werden teams opgericht om artsen en verpleegkundigen te ondersteunen. Hun werk leverde zeer indringende ervaringen op. Ze zagen patiënten onder hun ogen in eenzaamheid sterven terwijl de behandeling nauwelijks iets leek op te leveren.  Wanneer hun diensttijd erop zat, werden  zorgverleners in de frontlinie opgevangen door hun collega’s, zodat ze hun verhaal konden doen vooraleer naar huis te gaan.

Evaluatie om coronazorg te verbeteren

Nu – voorlopig althans – het ergste achter de rug lijkt te zijn, is de tijd rijp om dieper in te gaan op belastende ervaringen en bijhorende vragen. Met een groep studenten geestelijke verzorging aan de Vrije Universiteit Amsterdam -op stage in het hele land – inventariseerden we een waslijst aan punten voor nadere bezinning. Medewerkers op wie zachte dwang werd uitgeoefend om onbeschermd te werken; niet-acute zorg die wordt uitgesteld; het afhouden van bezoek aan ouderen, mensen met een beperking, gedetineerden… het zijn zo maar enkele voorbeelden. Nu moeten we lering trekken uit hoe we gehandeld hebben, met het oog op nieuwe uitbraakgolven in de toekomst.

Een overlegvorm waarmee zorginstellingen ervaring hebben is moreel beraad. Dat leent zich niet alleen voor het bespreken van acute situaties, maar ook om terug te blikken op belangrijke casuïstiek. Daarmee is het een belangrijk hulpmiddel om de kwaliteit van de zorg te verbeteren. Vooral verpleegkundigen signaleerden dat er veel aandacht was voor Covid-19, maar dat het onderliggend lijden van mensen vaak buiten beschouwing bleef. Dat spoort niet met de manier waarop verpleegkundigen graag hun werk willen doen. De complexe problematiek van mensen roept om een weloverwogen benadering. Er was nu vaak geen geduld voor vage, onbegrepen klachten die niet in ‘het Corona- plaatje’ pasten.

Wat is gezondheid ons waard?

De maatschappij komt stilaan weer op gang. De reguliere begeleiding in zorg en welzijn wordt opnieuw opgestart. Nu moeten we met elkaar lessen trekken. Eerst en vooral in zorgorganisaties en netwerken zelf moeten we deze vragen aangaan: Hoe verantwoord was ons crisisbeleid? Deden we de goede dingen en deden we de goede dingen goed? Hoe hebben we het in onze teams op de werkvloer gedaan? Wat kunnen we behouden en wat moeten we zeker nooit meer op die manier doen? Wanneer het niet goed lukt om dit gesprek op gang te brengen, kan een beroep gedaan worden op experts als geestelijk verzorgers. Hun vizier is daarbij altijd gericht op wat zorgbeleid betekent voor de meest kwetsbaren onder ons.

Uiteindelijk ontkomt niemand van ons aan de vraag wat onze gezondheid ons waard is. In  sociologische enquêtes noemen wij gezondheid vaak onze top-prioritiet. Maar ook andere zaken zijn voor ons van belang. Nu leek het er soms op dat maar één ding telt en dat al de rest daarvoor moet wijken. Door de fysieke afstand die we in acht moeten nemen beseffen we hoe essentieel communicatie en nabijheid voor ons zijn. Waar kies je voor wanneer je naaste besmet blijkt te zijn, voor gezondheid – en dus quarantaine-  of voor nabijheid? Welke risico’s zijn we bereid te nemen om het leven te leven, als individu en als gemeenschap? Bij dat gesprek is ieder van ons in het geding: het gaat erom hoe wij in het zogenaamde ‘nieuwe normaal’  verantwoordelijk willen zijn voor onszelf en voor elkaar!

Wim Smeets, UHD ‘Innovatie in spirituele zorg’, Radboudumc Nijmegen. Met dank aan 15 studenten aan de VU.

1 Gedeeld

Laat een reactie achter