Mensen met verward gedrag roepen geen mededogen meer op. Deskundige onderzoekers zeggen dat ze ongevaarlijk zijn en geen overlast veroorzaken. Ze zijn weggezet en mogen niet bestaan. Gelukkig zijn er recent drie planbureaus die concluderen dat er tijdens de coronacrisis een toename van het aantal personen met verward gedrag is. In totaal waren er 90.000 meldingen over 2019 en nu alleen over de maand april kreeg de politie ruim 9600 overlastmeldingen over verwarde personen binnen, ruim 15 procent meer dan verleden jaar.

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), Centraal Planbureau (CPB) en Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) opperen over een herstelbeleid bij de coronacrisis dat mensen met een kwetsbare mentale gezondheid meer aandacht verdienen. Ze pleiten ook voor meer publieke aandacht voor deze problematiek.

Tekort schieten

Eigenlijk hadden ze moeten zeggen: we weten al jaren dat de zorg voor deze mensen te kort schiet maar nu hebben we de kans het nog eens te zeggen. Al sinds 2011 stijgt het aantal personen met verward gedrag spectaculair. De gevolgen zijn regelmatig zichtbaar. Recent zijn drie mensen neergeschoten door agenten. Op 29 mei in Halsteren zagen agenten zich genoodzaakt een man, die zichzelf dermate ernstige met een mes aan het verwonden was, neer te schieten in zijn been. De man bleek bij controle overleden te zijn. Op 27 mei heeft de Hilversumse politie een man met verward gedrag doodgeschoten. Zijn naasten zouden meerdere pogingen hebben gedaan om hun familielid met een psychose opgenomen te krijgen, maar zonder resultaat. Op 22 april trok een man in Haghorst bij zijn aanhouding een mes en werd daarop ook neergeschoten.

Het gaat steeds overduidelijk om verwarde mensen die zijn opgevallen als verwarde mensen. De een loopt een hele morgen door een dorp en roept door zijn gedrag argwaan op, de andere rijdt een begraafplaats binnen en de derde snijdt zich zelf ernstig.

De politie zal stellig geprobeerd hebben contact te krijgen maar dat is niet gelukt . Opvallend is dat bij deze incidenten geen GGZ-professional zichtbaar was. De droevige afloop bij deze incidenten is dat de politie moet schieten waarbij na afloop er twee dood zijn, al dan niet door de kogel. Kortom een tragedie voor alle betrokken inclusief de agenten en de families. De prangende vraag blijft: ’Had dit voorkomen kunnen worden?’

Ongerustheid

Gelukkig zijn er geen onschuldige burgers vermoord maar dat is wel vaak genoeg gebeurd in de laatste tien jaar. Dan is Leiden in last en is terecht iedereen vol mededogen naar het slachtoffer en zijn/haar familie. Er is vooral ongerustheid en machteloosheid. Waarom wonen deze mensen nog in onze wijken? We moeten nu eerst alles op een rij krijgen? Hoe heeft dit kunnen gebeuren? Veroordelen kan, maar wie wil deze mensen hebben want ze zijn onhandelbaar. Er is een langzaam proces van uitsluiting of afkeer ontstaan voor hen die niet mee kunnen en dit geldt in het bijzonder voor mensen met verward gedrag. Heel langzaam is een gevaarlijk gif binnen gedrongen van stigmatisering en exclusie. Eigen kwetsbaarheid is een eigen verantwoordelijkheid. Dus investeren in preventieve en beschermende zorg past hier niet bij. De coronacrisis heeft dit verergerd.

Maar er zijn nieuwe kansen nu de drie meest gerenommeerde planbureaus aan de bel trekken. Zal hun advies een einde maken aan de pingpongwedstrijd tussen GGZ en de politie? Elkaar de schuld geven en afschuiven van verantwoordelijkheden heeft lang genoeg geduurd. Met hun advies kunnen publieke diensten nieuwe kansen krijgen.

Publieke taak

De preventie en bescherming tegen gevaarlijk gedrag is bij uitstek een publieke taak. Tijdens de economische crisis in de jaren dertig van de vorige eeuw namen gemeentelijke diensten het voortouw voor een openbare geestelijke gezondheidszorg. Bestaande spelers zoals GGZ en politie kunnen het niet oplossen. Dan wordt terecht een beroep gedaan op een regionale gemeentelijke regie met doorzettingsmacht voor een openbare geestelijke gezondheidsdienst.

Zij moeten kunnen toezien dat passende preventie en bescherming geboden wordt. Niet als nieuwe aanbieder maar vooral als regisseur voor het bestaande aanbod in de wijk maar ook tot binnen een instelling en waar nodig met hulp van justitie. Niet alleen zorg maar ook toezien op maatschappelijke inclusie.

Armand Höppener
Oud psychiater, bestuurder en toezichthouder zorg

4 Gedeeld

Laat een reactie achter